136.Vô thần (Atheism) ???

Hỏi:

Con ở quê nhà Việt Nam với bao khốn khổ. Ở̉ bên này con đi học và nhất là môn triết học thì họ đem lí luận Cac-mac ra mà dạy, rồi học thuyết tiến hóa của Đác-uynh ra mà bôi xấu Công Giáo. Họ bảo rằng tư tưởng Công Giáo là tư tưởng lạc hậu, trong lớp chỉ có 1 mình con là có đạo nên càng được dịp cho họ bôi nhọ̣. Lúc làm bài thi thì luôn ra những câu hỏi mà câu trả lời của nó là sự sỉ nhục đức tin. Nếu trả lời theo nó thì mình thành kẻ chối đạo. Còn không thì điểm thấp... 

(@...)

Đáp:

Anh đang sống trong xă hội cộng sản vô thần, lí thuyết và thực hành của họ hoàn toàn đi ngược với giáo lí Công giáo hữu thần anh đang nắm giữ. Nhưng nên nhớ: Chế độ nào rồi cũng qua đi, nhưng  "Chúa Giêsu Kitô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy măi đến muôn đời.  (Thư Do thái 13,8), không sức mạnh nào tiêu diệt được, v́ Ngài là Thiên Chúa bất diệt.

Mời anh đọc tài liệu sau đây để biết về quan điển của Hội thánh về Vô thần và giữ vững lí tưởng người Công giáo:

(Trích Hiến chế Giáo hội trong thế giới ngày nay của Công đồng Vatican 2, các số 19,20,21:

19. Những h́nh thức và nguyên nhân vô thần . Ư nghĩa cao cả nhất của phẩm giá con người là con người được kêu gọi tớ́ kết hiệp với Thiên Chúa. Ngay từ lúc mới sinh ra, con người đă được mời gọi đối thoại với Thiên Chúa: thực thế, con người hiện hữu chỉ là do Thiên Chúa đă v́ yêu thương nên tạo dựng nên con người, và cũng v́ yêu thương mà luôn luôn bảo tồn con người; hơn nữa con người chỉ sống hoàn toàn theo chân lư một khi tự ư nh́n nhận t́nh yêu ấy và phó thác cho Đấng tạo dựng ḿnh.

Tuy nhiên có nhiều người đương thời với chúng ta không nhận ra hoặc Công khai gạt bỏ sự liên kết mật thiết và sống động giữa con người với Thiên Chúa. V́ thế thuyết vô thần phải được kể là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong thời đại này và cần phải được nghiên cứu kỹ càng hơn.

Danh từ vô thần chỉ những hiện tượng rất khác nhau.

Thực vậy, có người phủ nhận Thiên Chúa cách tỏ tường,

-Có người lại nghĩ rằng con người hoàn toàn không thể quả quyết ǵ về Thiên Chúa cả.

-Có người muốn cứu xét vấn đề về Thiên Chúa theo một phương pháp làm cho vấn đề đó xem ra thiếu hẳn ư nghĩa.

-Nhiều người chủ trương giải thích mọi sự chỉ bằng khoa học này, hoặc trái lại, hoàn toàn không chấp nhận một chân lư nào là tuyệt đối.

-Có người lại quá đề cao con người đến nỗi sự tin tưởng vào Thiên Chúa trở nên vô nghĩa; những người này xem ra muốn đề cao con người hơn là muốn chối bỏ Thiên Chúa.

-Có người h́nh dung ra cho ḿnh một Thiên Chúa theo kiểu họ tưởng đến nỗi biểu tượng mà họ bài xích không c̣n điểm nào là Thiên Chúa của Phúc Âm cả. Cả vấn đề về Thiên Chúa cũng không hề được đặt ra bởi v́ xem ra họ không cảm thấy áy náy ǵ về tôn giáo cũng như không thấy tại sao lại phải bận tâm về vấn đề đó.

-Ngoài ra, chủ nghĩa vô thần nhiều lúc phát sinh hoặc do sự phản kháng mănh liệt chống lại sự dữ trong thế gian

-hoặc do nhận định sai lầm cho một số giá trị của con người là tuyệt đối đến nỗi lấy chúng thay thế cho chính Thiên Chúa.

-Ngay cả nền văn minh hiện đại nhiều lúc có thể làm cho khó đến với Thiên Chúa hơn, không phải tự nó, nhưng v́ nó quá bám víu vào những thực tại trần gian.

Quả thực, những người không nghe theo tiếng nói của lương tâm, cố t́nh loại trừ Thiên Chúa ra khỏi ḷng ḿnh và tránh né những vấn đề tôn giáo, chắc chắn họ mắc lỗi.

Song chính những tín hữu nhiều lúc cũng có một phần trách nhiệm về vấn đề này. Bởi v́ chủ nghĩa vô thần nói chung không phải do một nguyên nhân duy nhất, nhưng trái lại nó phát sinh do nhiều nguyên nhân. Trong những nguyên nhân ấy c̣n phải kể tới phản ứng chỉ trích chống lại các tôn giáo, hơn nữa ở một vài nơi, c̣n chống lại cả Kitô giáo.

Tín hữu có thể chịu phần trách nhiệm không phải là nhỏ trong việc khai sinh vô thần, hoặc bởi xao lăng việc giáo dục đức tin, hoặc tŕnh bày sai lạc về giáo lư, hoặc do những thiếu sót trong đời sống tôn giáo, luân lư và xă hội. Phải nói rằng họ che giấu hơn là bày tỏ bộ mặt đích thực của Thiên Chúa và tôn giáo.

 

20. Vô thần có hệ thống. Vô thần hiện nay nhiều khi cũng được tŕnh bày như một hệ thống; không kể tới những nguyên nhân khác, hệ thống này quá nhấn mạnh đến khát vọng được tự lập của con người đến độ làm cho nó khó chấp nhận bất cứ sự lệ thuộc nào vào Thiên Chúa.

Những người chủ trương thuyết vô thần như vậy cho rằng tự do hệ tại ở con người là chính cùng đích cho ḿnh, là người tạo nên và điều khiển  lịch sử riêng của ḿnh. Họ tưởng rằng quan niệm trên không thể đi đôi với sự nh́n nhận Thiên Chúa là Đấng tác thành và là cùng đích của mọi sự, hay ít ra quan niệm như thế th́ quả quyết có Thiên Chúa cũng bằng thừa. Chủ thuyết này có thể được cổ vơ thêm v́ sự tiến triển về kỹ thuật hiện nay đem lại cho con người cảm tưởng ḿnh đầy thế lực.

Trong số những h́nh thức vô thần hiện nay, không thể bỏ qua một h́nh thức vô thần mong giải phóng con người, nhất là giải phóng con người về phương diện kinh tế và xă hội. H́nh thức vô thần này cho rằng tự bản chất, tôn giáo vẫn ngăn cản sự giải phóng trên, v́ khi gây cho con người niềm hy vọng vào cuộc sống mai hậu và hăo huyền, tôn giáo đă làm cho họ xao lăng việc xây dựng xă hội dương thế này. Bởi vậy, những người chủ trương lư thuyết ấy, một khi lên nắm chính quyền, họ kịch liệt chống lại tôn giáo, dùng cả những biện pháp cưỡng bách của chính quyền để truyền bá thuyết vô thần nhất là trong phạm vi giáo dục thanh thiếu niên.

 

21. Thái độ của Giáo Hội đối với chủ nghĩa vô thần. Trung thành với Thiên Chúa cũng như với con người, Giáo Hội không thể không tiếp tục lên án với nỗi đau buồn và với tất cả sự cương quyết, như đă từng lên án16, những chủ thuyết vô thần và những hành động nguy hại đi ngược lại lư trí và kinh nghiệm chung của con người cũng như làm cho con người mất đi sự cao cả bẩm sinh của ḿnh.

Tuy nhiên Giáo Hội vẫn cố gắng t́m hiểu những nguyên nhân chối từ Thiên Chúa tiềm ẩn trong tâm trí những người vô thần và ư thức được tầm quan trọng của những vấn đề do vô thần khơi lên và v́ yêu thương mọi người, nên Giáo Hội thấy cần phải cứu xét những nguyên nhân ấy kỹ lưỡng và sâu xa hơn.

Giáo Hội cho rằng nh́n nhận Thiên Chúa không có ǵ nghịch lại với phẩm giá con người, v́ phẩm giá ấy đặt nền tảng và nên hoàn hảo trong chính Thiên Chúa: bởi v́ con người có trí tuệ và tự do được Thiên Chúa, Đấng tạo dựng đặt để trong xă hội, nhưng nhất là v́ con người được gọi đến thanh hiệp với chính Thiên Chúa và tham dự vào hạnh phúc của Ngài như con cái.

Ngoài ra, Giáo Hội c̣n dạy rằng hy vọng vào đời sống mai sau không làm giảm tầm quan trọng những bổn phận ở trần gian này mà trái lại c̣n thêm những động lực mới giúp hoàn tất những bổn phận ấy.

Vả lại, nếu thiếu căn bản là Thiên Chúa và thiếu niềm hy vọng vào đời sống trường cửu th́ phẩm giá con người sẽ bị tổn thương cách trầm trọng như thường thấy ngày nay, và những bí ẩn về sự sống, sự chết, về tội lỗi và đau khổ vẫn không giải đáp được, như thế con người nhiều khi rơi vào tuyệt vọng.

Trong khi đó, mỗi người vẫn c̣n là một câu hỏi chưa giải đáp cho chính ḿnh, một câu hỏi chỉ thấy lờ mờ. Bởi v́ có những lúc, nhất là trong những biến cố lớn lao của cuộc sống, không ai có thể hoàn toàn tránh được câu hỏi nói trên. Chỉ một ḿnh Thiên Chúa là Đấng kêu gọi con người suy nghĩ sâu xa hơn và t́m hiểu khiêm tốn hơn mới đem lại được câu giải đáp hoàn toàn và hết sức chắc chắn.

Để đem lại phương thuốc chữa trị vô thần, người ta phải cậy nhờ vào giáo lư được tŕnh bày một cách thích hợp và nhờ đó vào đời sống thanh khiết của Giáo Hội cũng như của các chi thể của Giáo Hội.

Bởi v́ nhiệm vụ của Giáo Hội là làm sao cho Thiên Chúa Cha và Chúa Con nhập thể trở nên hiện diện và như thể thấy được bằng cách chính Giáo Hội tự đổi mới và không ngừng tinh luyện chính ḿnh dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần.

Điều đó trước hết nhờ chứng tá của một đức tin sống động và trưởng thành, nghĩa là một đức tin đă được huấn luyện để có thể sáng suốt nhận định và thắng vượt những khó khăn ấy.

Rất nhiều vị tử đạo đă và c̣n đang hùng hồn làm chứng cho đức tin ấy.

Đức tin đó phải biểu lộ sự phong phú của ḿnh bằng cách thấm nhập vào toàn thể đời sống của các tín hữu, kể cả đời sống thế tục, và thúc đẩy họ sống Công bằng, bác ái nhất là đối với người nghèo khổ.

Sau hết, điều có thể làm chứng về sự hiện diện của Thiên Chúa hơn cả là đức ái huynh đệ của các tín hữu như họ đồng tâm nhất trí cộng tác cho đức tin Phúc Âm và tỏ ra họ là dấu chỉ hiệp nhất.

Thực vậy, Giáo Hội dù hoàn toàn bác bỏ thuyết vô thần, nhưng vẫn thành thực tuyên bố rằng mọi người, dù tin hay không tin, cũng đều phải trợ lực cho việc xây dựng thế giới này được hợp lư, là nơi họ đang chung sống: điều ấy chắc chắn không thể có được nếu thiếu cuộc đối thoại thành thực và khôn ngoan.

Bởi vậy Giáo Hội phàn nàn về sự kỳ thị giữa những người tin và không tin do một số nhà lănh đạo quốc gia gây ra một cách bất Công khi không nh́n nhận những quyền lợi căn bản của con người. Riêng đối với các tín hữu, Giáo Hội đ̣i cho họ phải được tự do đích thực để họ có thể xây dựng đền thờ Thiên Chúa ngay tại trần gian này. Đối với những người vô thần, Giáo Hội nhân ái mời gọi họ hăy nghiên cứu Phúc Âm Chúa Kitô với một tâm hồn cởi mở.)

Qua những đoạn trích dẫn khá dài trên, hi vọng anh đă hiểu rơ nhận định của Giáo hội Công giáo về những chủ trương "vô thần" của người thời xưa cũng như nay. Mong anh giữ vững đức tin trong lí thuyết cũng như trong thực tế, giữ vững linh hồn ḿnh trước những đổi thay của xă hội vô thần, duy vật. Chính Chúa Giêsu đă  nói trước: "Được lời lăi cả thế gian mà mất linh hồn nào có lợi ǵ, lấy ǵ đổi lại cho cân" (Mt 16,26).

(Thuyết Tiến hóa sẽ trả lời ở câu khác)

Linh mục Đoàn Quang, CMC