53.Qú gối Rước lễ, Rước lễ bằng tay có từ thời nào?

Hỏi:

Được biết vào thời trước, khi lên rước Ḿnh Thánh Chúa, giáo dân sẽ qú ở các hàng bệ qú gần Bàn Thánh (hoặc ít nhất là phải qú) và rước Ḿnh Thánh Chúa bằng lưỡi. Ḿnh Thánh Chúa phải được trao từ những bàn tay đă được thánh hiến (là các Đức Giám Mục, Linh Mục, Phó Tế...). Như thế việc cử hành Nghi Thức Rước Lễ rất được trang trọng, Ḿnh Thánh Chúa được tôn kính một cách tuyệt đối và nguy cơ Ḿnh Thánh Chúa bị một số kẻ xấu lén lút đem ra khỏi Nhà Thờ để thực hiện các hành vi xấu xa, tội lỗi, phạm sự thánh.v..v... sẽ được giảm đến mức tối thiểu.

Nhưng hiện nay, con thấy hầu hết các Nhà Thờ đều cho phép giáo dân đứng khi rước Ḿnh Thánh Chúa (thay v́ qú) và được rước Ḿnh Thánh Chúa bằng tay (thay v́ bằng lưỡi), một số thừa tác viên cho rước Ḿnh Thánh Chúa là những người đàn ông đă lập gia đ́nh (ít nhất là ở Việt Nam).

Con xin hỏi sự thay đổi này đă được bắt đầu từ thời điểm nào, Đức Giáo Hoàng nào đă cho phép và chính thức công bố sự thay đổi này? Có phải tất cả các Nhà Thờ trên toàn thế giới (chẳng hạn ở Roma...) đều áp dụng sự thay đổi này không, và nếu không th́ tại sao? 
(Giuse PTT, một giáo dân Giáo phận Sài G̣n)   

Đáp:

Chào ông Giuse PTT,

Cám ơn ông đă tín nhiệm gửi câu hỏi về xuanha.net. Tôi đang định t́m tài liệu để trả lời ông, th́ rất may , thấy có lời giải đáp của linh mục Ngô Tôn Huấn đă đăng trên Nguyệt san Dân Chúa Mỹ châu, nên copy lại đây cho "tiện sổ sách".

Mong rằng, sau khi đọc giải đáp này, ông sẽ hài ḷng. C̣n việc đăng trên các web site  khác th́ vượt quá khả năng của tôi. Xin ông thông cảm nhá. Chúc ông vạn an. Lm. Đoàn Quang, CMC.


 

Rước Lễ Bằng Tay Hay Trên Lưỡi?

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn

Hỏi: xin cha giải thích giúp 2 thắc mắc sau đây:

  1. Có luật nào cho phép rước lễ bằng tay không?
  2. Khi nào thừa tác viên giáo dân được cần đến để cho rước lễ?

Trả lời:

I. Câu hỏi thứ nhất

 

Có thể nói: từ trước Công Đồng Vaticanô II (1962-1965) việc rước Ḿnh Thánh Chúa (rước lễ) chỉ được trao trên lưỡi mà thôi. Nghĩa là không ai được phép rước lễ bằng tay ở bất cứ nơi nào trong Giáo Hội Công Giáo.

Nhưng sau Công Đồng, nhiều cải cách quan trọng đă được thực hiện. Liên quan đến phụng vụ thánh, th́ Nghi Thức Thánh Lễ mới (Novus Ordo) được Đức Thánh Cha Phaolô VI ban hành năm 1970, đă cho phép cử hành Thánh Lễ Misa và các bí tích khác bằng ngôn ngữ địa phương thay v́ bằng tiếng Latinh theo nghi thức cũ áp dụng từ năm 1570.

Cũng nằm trong những đích cải cách này, th́ đặc biệt, việc rước lễ đă được phép lănh nhận trên tay thay v́ buộc phải trên lưỡi như trước. Nhưng đây không phải là luật mới bó buộc mà chỉ là sự chọn lựa được phép mà thôi. Nghĩa là ai muốn rước lễ bằng lưỡi hay trên ḷng bàn tay th́ đều được phép.

Về việc này, Huấn Thị Redemptionis Sacramentum (*) đă nhắc lại như sau:

Mặc dù mỗi tín hữu luôn luôn có quyền rước Lễ trên lưỡi theo sở thích của ḿnh, nhưng nếu có ai muốn rước Lễ trên tay th́ Ḿnh Thánh Chúa phải được trao cho người đó ở những nơi mà Hội Đồng Giám Mục, với sự nh́n nhận (recognitio) của Toà Thánh, đă cho phép.

Tuy nhiên, phải hết sức thận trọng để bảo đảm rằng Ḿnh Thánh Chúa được rước ngay vào ḷng (tức bỏ vào miệng) trước mặt thừa tác viên trao Ḿnh Thánh. Nghĩa là không ai được phép cầm Ḿnh Thánh Chúa đi đâu trên tay. Nếu có nguy cơ tục hóa, phạm thánh (profanation) trong việc này, th́ Ḿnh Thánh Chúa sẽ không được phép trao vào tay tín hữu nữa.” (số 92)

 

Nói rơ thêm, nếu Hội Đồng Giám Mục địa phương thấy tiện và xin phép Toà Thánh, th́ việc rước lễ có thể được lănh nhận trên tay thay v́ trên lưỡi như xưa. Như vậy, nơi nào Hội Đồng Giám Mục cho phép th́ Toà Thánh ưng thuận và việc rước lễ cách này là hợp pháp không có ǵ sai trái bất kính để phải thắc mắc, đặt vấn để đúng hay sai.

Có chăng chỉ nên lưu ư xem có sự lạm dụng, phạm thánh (sacrilege) nào trong việc này mà thôi. Nghĩa là nếu có ai rước lễ bằng tay nhưng đă không bỏ ngay Ḿnh Thánh Chúa vào miệng trước mặt linh mục hay phó tế hoặc thừa tác viên giáo dân cho rước lễ, mà cầm Ḿnh Thánh về chỗ ngồi, dù là để thờ lậy, th́ cũng không được phép. ai chứng kiến việc này th́ phải báo ngay cho cha chủ tế biết để lấy lại Ḿnh Thánh kia, hoặc buộc người nhận lănh phải bỏ ngay vào miệng. Nếu ở nơi nào thường xẩy ra t́nh trạng này th́ cha xứ có lư do chính đáng để ngưng cho rước lễ bằng tay hầu tránh nguy cơ phạm thánh.

Như thế, khi trao Ḿnh Thánh Chúa vào tay người nhận, thừa tác viên cần chú ư xem người đó có bỏ Ḿnh Thánh ngay vào miệng sau khi thưa “Amen”, hay cầm Ḿnh Thánh về chỗ ngồi để làm ǵ. Việc này đă xẩy ra ở nhiều nơi, nên cần chú ư để ngăn chặn kịp thời.

Về việc rước Máu Thánh, th́ Tông Thư nóí trên cũng nói rơ (số 100-101) là giáo dân cũng có thể được rước Lễ dưới hai h́nh thức là Ḿnh và Máu Thánh để diễn tả trọn vẹn ư nghĩa Bữa Tiệc Thánh Thể Chúa Giêsu đă ăn, uống với 12 Tông Đồ xưa kia.Tuy nhiên, việc này Toà Thánh cũng để quyền quyết định áp dụng cho các Giám Mục Giáo phận căn cứ theo nhu cầu thiết thực ở từng địa phương. Nghĩa là tùy Giám Mục Giáo Phận có cho phép rước cả Ḿnh và Máu Thánh Chúa trong Thánh lễ hay không. Riêng ở Tổng Giáo Phận Galveston-Houston, th́ Đức Giám Mục đă khuyến khích việc này ở các giáo xứ.

Tuy nhiên, trong những dịp lễ lớn có hàng ngàn người tham dự th́ rất khó để cho rước cả hai h́nh thức v́ nhiều lư do bất tiện như không biết có bao nhiêu người sẽ chịu Máu Thánh để truyền phép cho vừa đủ, v́ nếu dư sau đó th́ rất khó cho thừa tác viên phải uống hết, mà cất giữ th́ không có nơi thuận tiện như cất giữ Ḿnh Thánh trong Nhà Tạm.

V́ thế, trong các đại lễ ở Công Trường Thánh Phêrô bên Rôma, hay dịp Đức Thánh Cha Bênêđíchtô mới thăm Hoa Kỳ vừa qua, trong các thánh lễ ngài dâng, giáo dân tham dự chỉ được rước Ḿnh Thánh mà thôi. Dầu vậy, họ vẫn rước trọn vẹn Chúa Kitô dù chỉ trong h́nh bánh hay h́nh rượu như Giáo Hội dạy: “Chúa Kitô hiện diện toàn thân nơi mỗi h́nh rượu và h́nh bánh, cũng như nơi mỗi phần của bánh và rượu, cho nên việc bẻ bánh không phân chia Chúa Kitô.” (x. SGLGHCG, số 1377)

Cũng liên can đến việc rước Máu Thánh, Tông Thư trên (số 103) cũng nói rơ là “Máu Thánh Chúa có thể được rước hoặc bằng cách uống trực tiếp từ chén thánh (chalice) hoặc bằng cách chấm (intinction) Ḿnh Thánh vào Máu Thánh hay uống qua ống hút hay muỗng (tube or spoon)” (dành cho bệnh nhân).

Nhưng nếu rước bằng cách chấm (intinction) th́ người rước lễ không được phép tự ư cầm Ḿnh Thánh và chấm vào chén Máu Thánh mà chỉ được rước qua tay thừa tác viên mà thôi. Nhưng nếu chọn cách chấm Ḿnh vào Máu Thánh, th́ không được rước trên tay mà phải trên lưỡi (x. số 104). Các thừa tác viên giáo dân cần lưu ư điều này khi cho rước lễ. Sở dĩ Đức Thánh Cha cho phép rước Máu Thánh bằng h́nh thức “chấm” (Intinction) v́ có những bất tiện do việc uống chung một chén; như lo ngại về nguy cơ lây bệnh truyền nhiễm khi nhiều người uống chung một chén. Thêm vào đó, phải có nhiều thừa tác viên cầm chén thánh, nhất là không biết truyền phép bao nhiêu lượng rượu cho đủ nhu cầu của một thánh lễ đông người, v́ số dư sẽ khó cho thừa tác viên phải uống hết.

***

Tóm lại: Qua Tông Thư nói trên, chính Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đă cho phép việc rước lễ dưới hai h́nh thức (khi thuận tiện) cũng như được phép rước Ḿnh Thánh Chúa trên tay, hoặc trên lưỡi, trừ trường hợp Ḿnh Thánh được chấm vào Máu Thánh th́ buộc phải rước trên lưỡi như đă nói ở trên.

Thánh Bộ Phụng Tự đă minh xác những thay đổi nói trên và cho áp dụng chung trong toàn Giáo Hội cho đến nay. Vậy bao lâu chưa có quyết định thay đổi nào khác của Toà Thánh, th́ mọi thành phần dân Chúa – giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân – có bổn phận vâng phục thi hành nghiêm chỉnh. Không ai được phép đưa ra những lư do chủ quan, cá nhân để phê phán hay đ̣i sửa đổi theo ư của ḿnh. Giáo Hội không phải là một tổ chức chính trị cai trị theo những nguyên tắc gọi là “dân chủ” dân quyền mà phải theo kỷ luật chung của Hàng Giáo Phẩm dưới quyền lănh đạo tối cao của Đức Thánh Cha là Đại Diện duy nhất và hợp pháp của Chúa Kitô trên trần gian. Không tôn nguyên tắc này th́ không c̣n là Giáo Hội nữa.

II. Về câu hỏi thứ 2, xin vắn tắt trả lời như sau:

Cũng trong Tông Thư nói trên (từ số 154 đến 159) Đức Thánh Cha đă nói rơ lư do và trường hợp cho phép sử dụng các “Thừa tác viên bất thường cho Rước Lễ” (Extraordinary Ministers of Holy Communion) mà giáo dân Việt Nam quen gọi vắn tắt là “Thừa tác viên Thánh Thể”.Danh xưng này không đúng theo lời Đức Thánh Cha trong Tông Thư trên. Phải gọi cho đúng là “Thừa tác viên bất thường cho Rước Lễ” (Extraordinary Ministers of Holy Communion).

Trước Công Đồng Vaticanô II, chỉ có linh mục, phó tế và phụ phó tế (subdeacon) hay c̣n gọi là Thầy Năm được phép cho rước lễ mà thôi. Sau này, v́ t́nh trạng thiếu các thừa tác viên chính thức hay thông thường nói trên, nên một số giáo dân đă được tuyển chọn và huấn luyện và được Giám Mục địa phương chuẩn nhận (commission) có thời hạn để phụ giúp linh mục cho rước lễ. Đây là các thừa tác viên bất thường (extraordinary ministers) được sử dụng khi thiếu thừa tác viên thông thường (ordinary ministers) là linh mục, phó tế hay phụ phó tế. Chức Thầy Năm hay phụ phó tế ngày nay là tác vụ giúp lễ (Acolyte) mà một đại chủng sinh phải lănh nhận cùng với tác vụ đọc sách (lector) trước khi tiến lên xin lănh chức thánh Phó tế và Linh mục.

V́ là tác vụ bất thường (extraordinary ministry) nên các thừa tác viên giáo dân chỉ được sử dụng khi nào thiếu linh mục hay phó tế hoặc người có tác vụ giúp lễ (acolyte). Nghĩa là không hẳn mỗi khi có thánh lễ th́ thừa tác viên giáo dân phải có mặt để làm nhiệm vụ phụ cho rước lễ. Có mặt, nhưng nếu đă có đủ linh mục (nhiều cha đồng tế thánh lễ) th́ ưu tiên phải dành cho các ngài. Nếu c̣n thiếu th́ phó tế mới cần đến. Sau đó, nếu vẫn cần thêm người cho rước lễ, th́ thừa tác viên bất thường mới được sử dụng. Đây là kỷ luật phụng vụ phải theo trong việc cho rước lễ ở các nhà thờ.

Thừa tác viên bất thường ở giáo xứ này không đương nhiên là thừa tác viên ở giáo xứ khác.Nghĩa là các thừa tác viên bất thường (giáo dân) chỉ được chấp thuận cho từng giáo xứ hay cộng đoàn mà thôi chứ không chung cho cácgiáo xứ khác. Vậy khi đến giáo xứ khác, nếu cha xứ ở đó cần và yêu cầu th́ thừa tác viên bất thường ở nơi khác mới được phép làm nhiệm vụ.

Lại nữa, thừa tác viên giáo dân không được phép tự ư lên bàn thờ lấy Ḿnh Thánh để chịu hoặc lấy chén đựng Ḿnh hay Máu Thánh đem cho rước lễ mà phải lănh nhận từ tay linh mục chủ tế hay phó tế được chủ tế trao lại. (Phó tế cũng không được phép tự ư lấy Ḿnh Thánh để rước mà phải nhận lănh từ tay chủ tế).

Sau khi hoàn tất nhiệm vụ cho rước lễ, thừa tác viên bất thường phải đặt các chén thánh trên bàn thờ và về chỗ ngồi chứ không được phép thu dọn Ḿnh Thánh c̣n dư hay lau chùi (purification) các chén thánh. Việc này phải do chủ tế, phó tế hay thừa tác viên giúp lễ (Acolyte) làm. Sở dĩ thế v́ trong năm qua Ṭa Thánh đă không chấp thuận gia hạn “đặc miễn = Indult” mà Hội Đồng Giám Mục Mỹ xin cho thừa tác viên giáo dân làm việc trên.

V́ thế, ở Tổng Giáo Phận Galveston-Houston, đă có lớp đặc biệt huấn luyên dành cho giáo dân muốn lănh tác vụ giúp lễ (Acolyte) để phụ giúp cho rước lễ và lau chùi các chén thánh sau khi rước lễ.

***

Tóm lại, Giáo Hội có phẩm trật, có giáo lư, có kỷ luật phụng vụ và bí tích cũng như có giáo luật để điều hành, cai trị cho mục đích bảo vệ đức tin và những lợi ích thiêng liêng chung cho toàn Giáo Hội. Do đó, mọi thành phần dân Chúa đều có bổn phận vâng phục và tuân thủ những giáo lư, tín lư, kỷ luật, trật tự này để bảo đảm sự thuần nhất trong Giáo Hội. Nghĩa là không ai nên lợi dụng tự do ngôn luận để đả phá hay phê b́nh những ǵ thuộc các phạm vi quan trọng nói trên, nếu c̣n muốn hiệp thông với Giáo Hội.

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn

(*) Huấn Thị Redemptionis Sacramentum của Thánh Bộ Phụng Tự (25/3/2004) nhằm giải thích Tông Thư Ecclesia de Eucharistia (Giáo Hội của Bí tích Thánh Thể, do Đức cố Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II ban hành ngày 17/4/2003).

Bản dịch Việt ngữ: REDEMPTIONIS SACRAMENTUM