59.Xưng hô giữa các cặp vợ-chồng thế nào cho đúng?

 Hỏi:

- Trong một buổi họp mặt cả trăm bạn bè, tất cả mọi người gọi  "nhà con" là chị. Tuy nhiên có một người bạn của con xưng hô  là "Anh, và gọi vợ con là Em thay v́ Chị...". Vợ của con hỏi con là phải xưng hô như thế nào mới đúng?

Con giải thích là : Trong tiếng Anh, người ta chỉ dùng  ‘I‘, ‘You’ và ‘Me’ để xưng hô dù là người lạ, người quen, trong gia đ́nh, vợ chồng, con cái..

Tiếng Việt ta rất là phong phú..., trong trường hợp nầy  "nhà con" không nên xưng "Em-Anh" với anh đó, v́ lư do có thể gây hiểu lầm cho các người chung quanh..., hơn nữa chưa chắc vợ của anh bạn đó vui ḷng khi nghe xưng hô Em-Anh.

Nếu anh đó tên là Thịnh và nếu nhà con tên là Hồng: Con đề nghị nhà con có thể  đối đáp lại là: “Anh Thịnh với Tôi”, nếu là  bạn thân: “Anh Thịnh với Hồng”, nếu là rất là thân với gia đ́nh th́ có thể xưng hô “Anh Thịnh với Em”. Không nên dùng chữ "Anh và Em" để đối đáp.  Chỉ nên xưng hô là "Anh- Em" với chồng của ḿnh mà thôi.

- Nhà con bảo: nếu  con muốn xưng hô "Anh Em" với vợ người khác th́ cũng không  sao, v́ ḿnh không có ư xấu.

- Con trả lời rằng: khi gọi vợ bạn là Em, bà đó có thể có thể nghĩ xấu về ḿnh, hơn nữa chồng, con, họ hàng của bà ấy có thể cảm thấy khó chịu. Ḿnh nên gọi vợ bạn là Chị để tỏ ḷng kính trọng  gia đ́nh của bạn ḿnh.

Nếu có 2 người đàn ông đứng nói chuyện với một người đàn bà, mà người đàn bà đều xưng "anh em" với cả 2 nguời, th́ người đi qua không biết ai là chồng, ai là bạn.

Nếu xưng hô là  “Em”, “Anh”, “Anh Thịnh”, th́ người ngoài sẽ biết anh Thịnh không phải là chồng…

Trong cả trăm người bạn mà  chỉ xưng hô Anh-Em với  một anh bạn th́ có vẻ bất tiện quá. Giải thích như thế, nhưng nhà con cho là con trầm trọng quá ba cái chuyện lẻ tẻ.

Xin cha cho ư kiến.

 Đáp:

Nhận được câu hỏi của anh, nhưng tôi ngần ngại, không biết trả lời anh ra sao cho đẹp. Bênh anh th́ chị không hài ḷng, bênh chị th́ mất ḷng anh. Nhưng bênh ai th́ tôi cũng chả được "xơ múi" ǵ, nên tôi nói thật: Anh có lí đấy.

a/ Tôi đồng ư như anh viết: "Trong tiếng Anh ḿnh chỉ dùng  ‘I‘, ‘You’ và ‘Me’ để xưng hô, dù là người lạ, người quen thuộc, gia đinh, vợ chồng, con cái...

 b/ Trong "tiếng Việt ta rất là phong phú", tôi cũng đồng ư nữa.

I và You của tiếng Mỹ, vợ chồng người Việt ta có thể xưng hô là: tôi-bà, tôi-cô, tôi-chị, tôi-em, tôi-đằng ấy, tớ-đằng ấy, tui-qua- bà- em- đẳng (miền Nam), tớ-cậu (người trẻ Hà nội)...tùy người thân hay sơ mà xưng hô.

Ví dụ: Trong Paris by night, cô Nguyễn Cao Kỳ Duyên thường xưng hô với ông Nguyễn Ngọc Ngạn là "em-anh", nhưng ông Ngạn (dù đă làm việc nhiều năm) luôn xưng với Kỳ Duyên là "tôi-cô", nghe rất thuận tai, nếu ông ấy xưng là "anh-em" nơi công cộng th́ búa ŕu dư luận có thể phải lên tiếng rồi.

V́ tiếng "anh-em", thường dành cho anh em ruột, anh em họ, vợ-chồng xưng hô thân mật với nhau. Đôi khi trong một cộng đoàn tu tŕ các linh mục tu sĩ cũng gọi nhau là "anh-em" để tránh tiếng cha-con như Chúa Giêsu đă dạy (Mattheu 23,8 "Phần anh em, th́ đừng để ai gọi ḿnh là "rápbi", v́ anh em chỉ có một Thầy; c̣n tất cả anh em đều là anh em với nhau. 23,9 Anh em cũng đừng gọi ai dưới đất này là cha của anh em, v́ anh em chỉ có một Cha là Cha trên trời.).

 c/ "Trong trường họp nầy  th́ nhà con không nên xưng Anh Em với anh đó v́ lư do có thể gây hiểu lầm cho các người chung quanh. Hơn nữa, chưa chắc là vợ của anh bạn đó vui ḷng. Tôi đồng ư với anh.

 Nhưng nếu tôi nói anh có lí và tôi đồng ư với anh như anh viết trên, th́ tôi cũng xin thêm cho công bằng là: chị (bà xă anh) "tốt bụng, không có ư xấu", nhưng chị cũng không nên cho chuyện xưng hô "anh-em"với người không thân thiết là "lẻ tẻ" không đáng quan tâm, nhất là khi người chồng ḿnh không thích cách xưng hô như vậy. Nó liên quan tới t́nh cảm tế nhị, hạnh phúc vợ chồng đến măn đời. Đôi khi v́ chuyện xưng hô, v́ những liên lạc, trao đổi không cần thiết, không tế nhị mà đưa tới bất đồng, căi vă, li thân, li dị cũng chưa biết chừng!

 Linh mục Edwin C. Haungs, ḍng Tên đă viết một câu chí lí, đáng quí vị trong bậc vợ chồng suy nghĩ: "Không phải tội ác tầy trời mới làm cho đời sống hôn nhân mất hạnh phúc, nhưng chính tại những cử chỉ tồi tàn, những thái độ cẩu thả vô ư, những cử chỉ lạnh lùng, những chấp nhất lặt vặt, những kèo nhèo tiền bạc, những bất đồng về cách dạy dỗ con cái, những căi vă chuyện không đâu...làm cho đời sống hôn nhân mất hạnh phúc".

--------------------------------------------------

Tôi nhận thêm được những đóng góp nguyên văn như sau:

1/ Anh đưa ra câu hỏi trên:

- Về phái nam, khi gặp vợ của bạn ḿnh, lúc nào cũng nên gọi là chị và tên của bạn ḿnh. Dù ḿnh biết chị Loan là vợ anh Thịnh, nhưng thay v́ chào chị Loan th́ hăy chào chị Thịnh và xưng là tôi, dù  chị Thịnh nhỏ hơn ḿnh 10 tuổi.

Như thế cả chị Thịnh lẫn anh Thịnh rất vui ḷng, và ngay cả vợ của chính ḿnh cũng cảm thấy hài ḷng khi thấy chồng ḿnh xưng hô đúng cách với vợ bạn.

Đừng bao giờ xưng hô anh-em với vợ bạn.  Mặc dù do phép lịch sự bạn ḿnh sẽ không phản đối, nhưng chắc chắn sẽ không thích khi thấy người khác và vợ ḿnh xưng hô em-anh với nhau

- Về phái nữ, khi bạn của chồng xưng anh-em với ḿnh, tốt hơn hết là xưng Anh và tôi.  Bảo đảm anh bạn đó sẽ sửa đổi lối xưng hô ngay lập tức.

Xin nhớ rằng hai chữ em-anh đẹp làm sao khi mới quen nhau, và vô cùng ư nghĩa khi kết nghĩa vợ chồng  qua phép hôn phối.  Xin hăy dành hai chữ em-anh đặc biệt riêng cho người phối ngẫu suốt đời.

 

2/ Một vài cặp vợ chồng trẻ, góp ư rằng:

" Chúng em c̣n trẻ nên chúng em có thể gọi "anh-em-anh". Tuy nhiên, vợ chồng cao tuổi mà gọi như thế th́ coi không đươc. Không nên xưng anh-em với ai, trừ chồng ḿnh.

 

3/ Một ông anh lớn khi được hỏi, cũng góp ư:

"Trẻ hay già ǵ cũng vậy, không nên xưng hô anh-em v́ đó là cách xưng hô thân mật vợ chồng".

Lm. Đoàn Quang, CMC