Từ người lính Mỹ trở thành vị linh mục

Thanh Trúc, phóng viên RFA

Khi được lệnh sang tham chiến tại Việt Nam năm 1966, một người lính trẻ Hoa Kỳ không bao giờ nghĩ ḿnh có thể gắn bó với đất nước này đến nỗi xin ở lại để trở thành linh mục.

Một trực thăng chở quân UH-1D của Mỹ bắt đầu bay lên cao sau khi thả một toán bộ binh Mỹ có nhiệm vụ hành quân t́m và diệt trong thời chiến tranh VN

Trở thành bằng hữu

Sau ngày 30 tháng Tư, ông chỉ mong được chính quyền mới cho ở lại cùng giáo dân của ḿnh. Tháng Mười năm  1975 ông bị đẩy lên máy bay qua Thái Lan mà không có một mảnh giấy tuỳ thân. Rồi cuộc đời đưa đẩy ông về làm linh mục tại tỉnh Udonthani miền Bắc Thái Lan từ ngày ấy đến giờ.

Cựu chiến binh John Thabor tức linh mục Dương Tấn Bằng, kể lại với Thanh Trúc câu chuyện từ người lính Mỹ đến người tu sĩ Công Giáo Việt Nam: “Tên của cha bằng tiếng Mỹ là John Thabor. Năm 1966, cha đi lính ở Việt Nam, rồi có một ông cha  đỡ đầu gọi là cha dưỡng phụ Nguyễn Lân Mẫn, bây giờ ngài đang làm giáo xứ đại chủng viện ở Huế của Xuân Bích, đổi tên John Thabor thành Dương Tấn Bằng. Họ Dương là người nước ngoài, Tấn là tiến tới, Bằng là bằng hữu. Dương tấn Bằng có ư nghĩa là một người nước ngoài đến để làm bạn.”

Thanh Trúc: Thưa cha, khi bắt đầu đi tu th́ cha làm thế nào để ra khỏi quân đội?

LM Dương Tấn Bằng: “Lúc đầu rất rắc rối v́ chính phủ Việt Nam đ̣i phải có giấy phép của chính phủ Mỹ, một thẻ lưu trú, một hộ chiếu. Thế mà Toà Đại Sứ  Mỹ ở Sài G̣n nói là nếu không có thẻ lưu trú của nước Việt  họ sẽ không cấp hộ chiếu.  

Bộ Nội Vụ của nước Việt Nam th́ nói nếu không có hộ chiếu họ sẽ không cho thẻ lưu trú. Cho nên ban đầu coi như là không được. Nhưng mà các cha vận động bằng cách nào không hiểu mà đâu ra đấy cũng là ư Chúa. Cha được giải ngũ ra và bắt đầu vận áo ḍng và học tiếng để sửa  soạn vào Đại Chủng Viện ở Sài G̣n”.

Thanh Trúc: Cha học  tiếng Việt như thể nào, có dễ học hay không?

LM Dương Tấn Bằng: “Khó như quỷ! Lúc đầu cha không biết những cái dấu, tiếng Việt Nam là độc âm, mỗi âm một tiếng khác nhau. Lúc đầu thấy  khó lắm mà sau một thời gian học với các chú tiểu chủng sinh ở chủng viện thánh Gioan 23 ở Đà Nẵng th́ đă bắt đầu biết tiếng và nói được.”

Thanh Trúc: Từ một G.I trong quân đội Mỹ rồi trở thành một linh mục th́ có cái khó khăn nào mà cha cần phải vượt qua?

LM Dương Tấn Bằng: “Cái khó khăn là tại tâm, v́ chính cha tự hào cha là người tốt, cha là người biết mọi sự v́ là người Mỹ. Cái  mặc cảm tự tôn cho rằng không ai có thể dạy cha. Ngay cả vấn đề sống và giữ đức tin, cha đă sống cuộc đời không phải là vị tha mà vị kỷ, sống đạo v́ cha mẹ bắt đi lễ nhà thờ nhà thánh.

khi sang Việt Nam th́ thấy làm sao mà trong một nước có chiến tranh, trong sự đau khổ sự thiếu về vấn đề vật chất mà họ vẫn có đức tin mạnh như vậy. Điều đó làm cho cha bắt đầu nghĩ nhiều đến đời sống nội tâm của ḿnh, nên khi bắt đầu tu cha có một sự phấn khởi, cảm thấy ḿnh lĩnh hội và hiểu sâu xa về vấn đề đức tin hơn.”

Thanh Trúc: Đến năm nào th́ cha thụ phong linh mục?

LM Dương Tấn Bằng: “Học xong chương tŕnh Đại Chủng Viện năm 1974. Đáng lẽ ra chịu chức linh mục ở tại Việt Nam mà cha chịu chức sáu do Đức Cha Phạm Ngọc Tri ở Đà nẵng truyền chức cho cha. V́ mười năm trời không về nhà một lần thăm cha mẹ nên cha đă xin phép Đức Cha cho về Mỹ chịu chức ở bên Mỹ. Đức Cha đă viết thư trao quyền cho giám mục ở bên Mỹ truyền chức cho cha với mục đích sẽ tu cho địa phận Đà Nẵng.

Cha chịu chức ở bên Mỹ khi về thăm quê quán xong rồi trở lại Việt Nam năm 1974.”

Thanh Trúc: Trong biến cố 30 tháng Tư 1975 th́  cha đang ở đâu?  

LM Dương Tấn Bằng: “Lúc đầu cha làm cha phó trên một giáo xứ cách thành phố Đà Nẵng vài chục cây số. Thế rồi Đà Nẵng thất thủ, các “bác” ở ngoài Bắc vào và đă bắt cha. Họ để cha ở đó một thời gian và mỗi ngày cha phải đi từ trên núi xuống công an để tŕnh diện và đối thoại với họ.

Sau đó Đức Cha Tri chuyển cha từ Phú Thượng ở trên núi xuống thánh phố mà ngài không xin phép nên chính phủ bắt lẽ là ngài không có quyền đổi nhân sự từ chỗ này đến chỗ khác.

Họ đă bắt cha giam một đêm và cho lính gác điệu cha từ Đà Nẵng vào Sài G̣n. Khi lên xe th́ đi với một cán bộ nam và một cán bộ nữ. Trên xe đó họ đă nói với những người trong xe rằng người cán bộ nữ là vợ của cha. Cha nói cha độc thân, không phải vợ của cha đâu.

Khi tới Nha Trang phải nghỉ lại một đêm, họ muốn hai người ngủ trong pḥng, cha nhất quyết không chịu. Thế rồi họ để cha trong pḥng một ḿnh. Cha lấy ghế chận vào cánh cửa v́ ban đêm sợ họ đưa người đàn bà đó vào pḥng của cha th́ nguy.”

Thanh Trúc: Theo ư của cha th́ tại sao họ làm như vậy?

LM Dương Tấn Bằng: “Họ muốn cha bị giảm giá trị linh mục. Họ không nhận cái vấn đề cha là linh mục mà họ muốn người ta nghĩ rằng cha là một người thường để mà có cái toà án nhân dân kết tội là làm cựu quân nhân đă giết người Việt Nam. Phạm tội đối với dân tộc Việt Nam th́ họ trục xuất.”

Thanh Trúc: Rồi sau đó họ đưa cha về Sài G̣n? 

Những người hữu trách đuổi ra khỏi phi cảng để cha đi đâu th́ đi tại v́ cha không có giấy tờ nhập quốc, không có một giấy tờ từ Việt Nam đến đây như là di dân hay là người bị vấn đề về chính trị. LM Dương Tấn Bằng
 

LM Dương Tấn Bằng: “Sáng hôm sau lên xe đi về Sài G̣n. Lúc đầu họ đưa cha vào chỗ của các cha Ḍng Tên, mà cha nói là cha đă từng học Đại Chủng Viện số 6 Cường Để. Người cán bộ nam nói là phải trả lại tiền vé xe, cha không có tiền, thế là cán bộ nam để cha tự do đi vào chủng viện số 6 Cường Để, vay tiền các cha mà hoàn lại cho anh ta.

Tới cái ngày họ muốn điệu cha ra phi cảng để ra khỏi Việt nam, họ đă đưa vào Bộ Nội Vụ, có một loại giấy tờ mà trong đó, câu thứ mười bảy hỏi tại sao ông muốn xuất cảnh. Cha nói cha đâu có muốn xuất cảnh, cha đă xin các ông đổi ư và cho cha ở nước Việt Nam luôn. Người cán bộ đưa giấy cho cha không biết làm sao, mới đưa cha lên lầu. Người ở trên lầu nói cha về để chờ xem xét chuyện này sau.

Thế nhưng về sau họ điệu cha ra phi cảng Tân Sơn Nhất, lên máy bay của hăng Pháp, đi qua phi trường Dong Muang ở Thái Lan tháng Mười năm 1975.

Những người hữu trách đuổi ra khỏi phi cảng để cha đi đâu th́ đi tại v́ cha không có giấy tờ nhập quốc, không có một giấy tờ từ Việt Nam đến đây như là di dân hay là người bị vấn đề về chính trị.

Thế rồi có một người đă lấy tiền ra cho cha đi tắc xi vào thành phố. Người đánh tắc xi hỏi đi đâu. Cha cứ làm dấu thánh giá và làm dấu hiệu đi đến một cái nhà thờ nào. Cuối cùng họ đưa tới một nhà ḍng.”

Linh mục Dương Tấn Bằng, bị trục xuất từ Việt Nam sang Thái Lan năm 1975 v́ là người Mỹ và chỉ muốn được ở lại với giáo dân Việt Nam. Đến thủ đô Bangkok không giấy tờ, không tiền bạc, không biết tiếng Thái, ông bị đuổi ra khỏi phi cảng quốc tế Dong Muang. Thế rồi hoàn cảnh đưa đẩy ông gặp được Đức Cha người Hoa Kỳ đang ở Udonthani miền Bắc Thái Lan, nơi ông về trú ngụ và làm việc từ đó đến giờ.

LM Dương Tấn Bằng kể rằng “lúc đầu th́ học tiếng Thái ba bốn tháng, thế rồi Đức Cha người Hoa Kỳ qua nước Mỹ đi giảng để kiếm tiền giúp địa phận. Lúc đi ngài cho cha làm cha xứ của nhà thờ chính toà ở Udon đây. Một thời gian mấy tháng trời ở với Đức Cha th́ mới đổi về một giáo xứ ở cách Udon độ hai trăm năm chục cây số.”

Thanh Trúc: Cha có bao giờ trở lại thăm Việt Nam ?

LM Dương Tấn Bằng: “Có một lần, năm 1991, mẹ ở bên Mỹ qua đây thăm, cha muốn mời mẹ qua Việt Nam để coi cái chỗ cha đă từng học và những người bạn cùng lớp làm cha xứ ở đó. Đă nộp đơn qua một công ty du lịch, đă chờ đợi  năm bảy ngày mà họ không trả lời, nghĩa là họ không cho phép”.

Hướng về Việt Nam

Thanh Trúc: Trong ḷng cha th́ cha nghĩ cha là người Mỹ, người Việt Nam hay là người Thái Lan?

LM Dương Tấn Bằng: “Thật ra không phải cha mất gốc mất rễ nhưng v́ đă muốn dâng hiến cả đời cho giáo dân Việt Nam cho nên cái ḷng trí của cha bao giờ cũng hướng về đó.

Hiện tại ở nước Thái, ở Udon, có nhiều người từ Trung Bộ, người Nghệ An, Vinh, Hà Tĩnh, đến đây làm việc. Họ đến dự lễ ở nhà thờ mà cha đi làm lễ chiều này là thứ Bảy. Cứ Chúa Nhật cuối tháng là có cha người Việt Nam, cha Đức và cha Trực. Ba cha giảng bằng tiếng Việt Nam làm lễ bằng tiếng Việt Nam cho giáo dân người Việt Nam. Cho nên cũng do sự gần gũi và cũng ấm cúng trong ḷng với người Việt Nam như xưa.”

Thanh Trúc: Nhắc về ngày 30 tháng tư năm 1975 ở Việt nam, kỷ niệm nào làm cho cha nhớ nhất?

LM Dương Tấn Bằng: “Tự v́ cha đă ở trong chế độ mới với các “bác” những năm bảy tháng, nên cha cũng đủ biết những sự giả dối của họ. Có kỷ niệm là khi đó họ đưa dân lên khai thác ở trên núi và cha đă đi với họ.

Thế rồi buổi tối khi làm việc xong th́ cha đă làm lễ ở ngoài trời và đă giảng về sự sống. Cha đă chơi chữ, nói đến ái quốc đến nước đến sự sống của con người bắt đầu ở trong nước ra. Cha đă phủ nhận giá trị của lư thuyết Marx Lenine. Hôm sau họ mời cha xuống núi, về giáo xứ Đà Nẵng, không cho ở với giáo dân nữa.”

Thanh Trúc: Đó là kỷ niệm mà cha nhớ nhất.

LM Dương Tấn Bằng: “Cha đă nói khi nào cha có thể mặc áo linh mục về Việt Nam th́ cha sẽ về Việt Nam. C̣n nếu họ bắt cha vận thường phục th́ cha không về. Tại v́ cha đă bị trục xuất với tư cách là linh mục th́ cha sẽ về thăm với tư cách là linh mục. Thế thôi. Cha vẫn yêu nước Việt Nam.”

Thanh Trúc: Thưa linh mục Dương Tấn Bằng, xin cảm ơn tất cả những lời chia sẻ của linh mục.