Bài 26

 

CÁC THÁNH TỬ ĐẠO VIỆT NAM

HY SINH MẠNG SỐNG ĐỂ ĐƯỢC SỐNG ĐỜI ĐỜI

 

1. Tại sao các Vua Việt nam cấm theo đạo Công giáo?

Một nhà sử học Việt nam đă viết rằng: "Các Vua cấm đạo v́ muốn bảo tồn nền thống nhất quốc gia về tinh thần và chính trị. Việc người Công giáo không thờ cúng Tổ Tiên làm thương tổn đến nền thống nhất tinh thần ấy...Các Thừa sai đă khuyến khích các giáo hữu tân ṭng đứng lên chống chính quyền để lập nên một chính phủ pḥ Công giáo" (Lê thành Khôi, Le Vietnam, trang 340). Điều trên có đúng không?

- Lư do thứ nhất đưa tới việc cấm đạo Công giáo tại Việt nam là v́ các vua cuồng tín, các quan nịnh bợ vua, sự ghen tương đạo này với đạo kia,...

Linh mục Phan phát Huồn, tác giả cuốn Việt nam Giáo sử đă chứng minh ngược lại và kết luận: "Chỉ v́ cuồng tín mà các Vua chúa Việt nam đă ra lệnh bắt đạo. Sự cuồng tín đă thúc đẩy các ông chém giết người Công giáo" (Việt nam Giáo sử cuốn I trang 320).

- Lư do thứ hai gây nên việc cấm đạo là sợ mất ảnh hưởng, các nhà sư, các thầy cúng sợ mất tín đồ (Vũ Thành, Ḍng máu anh hùng tập I trang 11).

- Lư do thứ ba là các bà vợ lẽ sợ mất chồng, v́ đạo Công giáo chỉ cho phép giữ "một vợ một chồng" (Cha Đắc Lộ, Những cuộc thăm viếng Việt nam  đoạn 26).

- Lư do thứ bốn là tin dị đoan, khi gặp trời hạn hán, người ta cho là trời giận v́ các cố Tây giảng đạo lạc.

- Lư do thứ năm là các quan theo Khổng giáo sợ dân chúng sao lăng bổn phận, lỗi đạo với Vua, với cha, với chồng, đảo lộn cương thường xă hội.

- Lư do thứ sáu là sợ người Công giáo tăng số sẽ trở thành lực lượng chống Vua quan, có lợi cho ngoại bang.

- Lư do thứ bảy là v́ tham tiền "Ai bắt được đạo trưởng Tây dương sẽ được thưởng ba trăm lạng bạc và thăng quan chức" (Sắc lệnh thời Tự Đức tháng 9 năm 1859).

 

2. Trong đạo Công giáo, những ai được tôn phong là thánh nhân?

- Những người đă chết tốt lành để minh chứng niềm tin tuyệt đối vào Thiên Chúa.

Các Người đă quyết tâm theo đạo Chúa, dù phải chịu cực h́nh, đánh đập, thiêu đốt hay chém đầu, cũng nhất tâm tin vào Chúa và bền ḷng theo Chúa, đón nhận cách anh hùng cái chết oan nghiệt để chứng minh Thiên Chúa trời đất là Đấng đáng tôn thờ.

Các Người đă được Đức Giáo hoàng Rôma đại diện Chúa tôn phong lên bậc thánh để tôn vinh Danh Thiên Chúa, vinh dự cho các thánh, và đem lại niềm tin vững mạnh cho người Công giáo Việt nam và Công giáo khắp hoàn cầu.

 

3. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô 2 đă phong thánh cho 117 vị tử đạo tại Việt nam.

 

Bài tường thuật Lễ nghi Phong 117 Thánh Tử đạo Việt nam tại Rôma sau đây của đài Phát thanh Vatican, chương tŕnh Việt ngữ:

"Ngày 19 tháng Sáu năm 1988, lần đầu tiên trong gần 2 ngàn năm lịch sử của Giáo hội Công giáo, 117 Á thánh Tử đạo Việt nam cùng được tôn phong hiển thánh (canonization) trong một thánh lễ do Đức Thánh Cha (Holy Father) Gioan Phaolô 2 chủ tế tại công trường thánh Phêrô.

Các Á thánh (Chân phước) thuộc ba quốc gia: 96 vị là người Việt nam, 11 vị người Tây ban nha, và 10 vị người Pháp, nhưng tất cả đều lấy máu đào làm chứng đức tin Kitô bất diệt trên mảnh đất Việt nam.

Chừng 25 ngàn tín hữu, trong số này có 10 ngàn người Tây ban nha, 8 ngàn người Việt nam từ hơn 25 quốc gia, và 3 ngàn người Pháp đă có mặt tại địa điểm hành lễ.

Hai bên bàn thờ có 20 vị Hồng y và khoảng 40 Giám mục cùng với các đại diện ngoại giao đoàn cạnh Toà thánh, các linh mục, tu sĩ, các con cháu các thánh Tử đạo.

Cơn mưa nhẹ buổi sáng nhường chỗ cho nắng đẹp.

Trong khi Đức Thánh Cha tiến vào lễ đài, Ca đoàn Tổng hợp Việt nam gồm 100 ca viên từ Hoa kỳ đă ca bài Tiếng Nhạc oai hùng của cố nhạc sư của Hải Linh. Bài ca vang lên thật hùng hồn giữa niềm hân hoan của mọi người đang hướng về cha chung vẫy tay chào đón đoàn con từ muôn phương về đây.

Đúng 8 giờ 30 sáng, Đức Thánh Cha từ từ tiến lên lễ đài trước thềm đền thờ thánh Phêrô. Đi trước Người là Thánh giá nến cao, 26 vị đồng tế gồm 2 Hồng y Phó tế: Đức Hồng Y Josep Tomko, Tổng trưởng Bộ Truyền giáo, Đức Hồng Y Caprio, nguyên Khâm sứ Toà thánh tại Việt nam, 9 Giám mục Tây ban nha, 7 Giám mục Pháp, 1 Giám mục Hoa kỳ, và Đức cha Antôn Nguyễn văn Thiện, nguyên Giám mục Giáo phận Vĩnh long,...

Hàng Giám mục Việt nam không được dự lễ phong thánh, v́ nhà cầm quyền cộng sản Việt nam không cho đi, lại c̣n phản đối việc phong thánh này.

 

Đức Thánh Cha đă chào mừng như sau:

" Anh chị em thân mến, hôm nay Giáo hội lữ hành trên trần thế tôn vinh Chúa và biểu lộ ơn gọi nên thánh của ḿnh khi ghi vào Sổ bộ vô tận các Thánh tên 117 vị Tử đạo tại Việt nam, tuy con số này chỉ tượng trưng một phần nhỏ giữa đám đông lớn lao những anh chị em đă đổ máu ra để minh chứng đức tin vào Chúa Kitô và Giáo hội tại miền Viễn Đông, một Giáo hội rất thân yêu nơi con tim chúng ta.

Gương của các vị thánh này mời gọi chúng ta giờ đây kiểm điểm lại đức tin và t́nh yêu của ḿnh đối với Chúa Kitô và với Giáo hội của Người để chúng ta xứng đáng cử hành mầu nhiệm thánh".

 

4. Mục đích phong thánh:

-  Để tôn vinh Thiên Chúa Ba ngôi rất thánh, để phát huy đức tin Công giáo, và đời sống Kitô được tăng trưởng,

Với quyền của Đức Giêsu Kitô Chúa chúng ta, của hai Thánh Tông đồ Phêrô Phaolô, và của riêng tôi. Sau khi đă suy nghĩ chín chắn, cũng như đă nhiều lần xin ơn trợ giúp của Thiên Chúa, và tham khảo ư kiến của nhiều anh em trong hàng Giám mục, tôi quyết định tuyên bố Chân phước Anrê Dũng lạc linh mục, Tôma Thiện chủng sinh, và Emmanuel Lê văn Phụng giáo dân; Giêrônimô Hermozila và Valentinô Berrio Ochoa, hai Giám mục Ḍng Đaminh và sáu Giám mục khác; Theophan Venard, linh mục Hội Thừa sai Paris và một trăm lẻ năm bạn tử đạo Việt nam là những vị Thánh, và các Người được liệt kê vào Sổ các Thánh. Tôi cũng quyết định rằng giáo hữu trong toàn thể Giáo hội sốt sắng mừng kính các Người như các Thánh Tử đạo. Nhân Danh Cha và Con và Thánh Thần. Amen" (NS. Trái Tim Đức Mẹ tháng 7 và 8 năm 1988 trang 28 trở đi).

 

 

Bài đọc thêm

 

H̀NH KHỔ NGƯỜI CÔNG GIÁO PHẢI CHỊU THỜI CẤM ĐẠO

(Theo Lm. Vũ Thành)

 

Thời Chúa Nguyễn miền Nam (1615- 1776): Trong 8 đời Chúa Nguyễn cai trị 161 năm, đă có 13 lần bắt đạo. Ban đầu chúa Nguyễn chỉ ra lệnh trục xuất (expel) các cha và cấm các tín hữu đeo ảnh ra ngoài, v́ h́nh thánh giá khuấy nhiễu ông bà tổ tiên lương dân. Lệnh năm 1625 cấm người Công giáo không được vịn vào đức tin để từ chối cúng tế thần làng. Nhà thờ bị phá và ảnh tượng bị đốt ngoài chợ. Bắt đầu từ năm 1644, Chúa Nguyễn đă ra lệnh xử tử (kill) thầy Anrê, Inhaxiô và Vinh sơn, bắt đeo gông (yoke), đánh đ̣n, cắt tóc và chặt tay một số thầy khác. Giáo dân th́ bị đ̣n 7,8 roi rồi cho về.

Dưới thời Hiền Vương (1648- 1687) đă có 25 người bị xử tử được tường thuật đầy đủ chi tiết.

Ngoài đánh đ̣n đến nỗi nhiều người bị chết trong tù, c̣n phải kể đến hai thứ h́nh khổ đặc biệt là voi giầy (đạp) và bỏ đói. Một người kể lại vụ bỏ đói ở Dinh Cát như sau: "Thân thể người đói xanh xao như một xác chết, mắt lơm sâu vào trong g̣ má, da khô đét như vừa mới hơ trên lửa, bụng cồn cào nóng như lửa đốt, máu chảy ra nơi miệng, mũi và tai, các cơ quan bị tê liệt, bị câm và gần như hết lương tri..".

Trong vụ hành quyết 14 giáo dân tỉnh Quảng nam (31.1.1665), đă có 7 người bị chém và 7 người bị voi giầy, trong đó có hai thiếu niên mới có 12 tuổi. Quan Giám sát đă khủng bố các em bằng cách bắt nh́n lư h́nh chém đầu bảy người lớn, máu phun lênh láng, và voi giày một người 30 tuổi, đem những bàn tay c̣n dính đầy máu tới trước mặt ba em, nhưng ba em đă thản nhiên để cho voi giày xéo trên thân xác non nớt các em.

Một người nô lệ trong hoàng cung, bị phát giác là người Công giáo đă "bị các hoạn quan lấy kim đâm vào 10 đầu ngón tay, quấn vải vào ngón tay, tẩm dầu đốt sống".

Thời Chúa Trịnh miền Bắc (1627-1786): Ngoài Bắc, các tín hữu ban đầu chỉ bị đánh đập theo luật hoặc bị giam tù. Trong 159 năm qua 6 thời Chúa Trịnh, chỉ có 19 vụ hành quyết (killing) được tường thuật đầy đủ.

Thời Tây Sơn (1776-1801): Từ năm 1795 Vua Cảnh Thịnh ra lệnh cấm đạo, giáo dân phải t́m đường trốn lên rừng. Các quan miền Trung độc ác, bắt đàn ông đóng đinh vào ván, đàn bà th́ bị cuốn vải vào tay mà đốt, vài linh mục bị chém đầu. Các linh mục thừa sai phải trốn tránh trên rừng hoặc ngoài các đảo xa xăm.

Thời Minh Mạng, Tự Đức (1826- 1862): Dưới thời Minh Mạng, việc bắt đạo có tính cách toàn diện nhằm xoá bỏ hoàn toàn Công giáo trên đất Việt. Giáo dân phải đeo gông (yoke) trên vai ngày đêm, nặng từ 10 đến 40 cân, dài 4 tới 5 thước, hoặc xỏ chân vào cùm ban đêm; bị đánh đ̣n 10 tới 50 roi, roi thường có 4 mấu ch́ to bằng đầu ngón tay, đánh vào thịt tung ra văng văi; bị đánh 60 tới 100 gậy; bị tra tấn bằng ḱm (pliers) nguội hoặc ḱm nóng từ trong ḷ lửa làm cháy da, sưng mủ hôi thối; bị qú trên bàn chông có đinh nhọn đâm vào đầu gối, nhức nhối và tuôn máu; bị làm việc tạp dịch từ 1 tới 3 năm, bị đi đày từ 2 ngàn tới 3 ngàn dặm, bị xử tử bằng cách thắt cổ, chém đầu hoặc phân thây thành bốn. Ngoài ra c̣n bị chém đầu bêu cọc phơi 3 ngày.

Tất cả đều có mục đích bắt người Công giáo bỏ đạo, bỏ niềm tin vào Thiên Chúa.